Vrijloopnaven - Handig of volslagen onzin?
by Takeo De Meter
Wat doen
vrijloopnaven nou eigenlijk ECHT? Niet veel. Ik bedoel dat ze de steekassen
en de wielen koppelen of ontkoppelen, terwijl de aangedreven delen alleen
gekoppeld zijn wannneer het nodig is. Met een part-time 4x4 Land Rover
als een Series rij je op de weg vrijwel uitsluitend in 4x2stand. Daarbij
wordt alleen de achteras aangedreven. De vooras is ontkoppeld, en brengt
dus geen kracht over op de weg. De wielen aan de vooras draaien natuurlijk,
net als de steekassen, het differentieel en de aandrijfas. Die draaien
omdat de wielen dat doen. Ze zijn ontkoppeld van de versnellingsbak, ze
draaien gewoon lekker losjes mee. Waarom zijn er dan vrijloopnaven? In
vrijloopstand drijven ze de steekassen, het differentieel en aandrijfas
niet aan en dat scheelt frictie in die delen. Dus is de vooras tweemaal
ontkoppeld; bij de versnellingsbak én bij de wielen. Een beetje
alsof je een tweede stop uit een al leeggelopen bad trekt.
Dat klinkt misschien wel aardig - je denkt:
geen frictie, geen slijtage, zuiniger rijden - maar het is pure nonsens.
Welke frictie? Hoeveel? Is het de moeite waard? De frictie in een niet
aangedreven vooras van een 4x4 kan gerust worden verwaarloosd. De enige
frictie die ongedaan wordt gemaakt is die van kroonwiel, pignon, lagers
en kruiskoppelingen. De grootte ervan valt ruimschoots binnen de meetfoutenmarge
van het totaal aan frictiesweerstand in een hele Land Rover. Het totale
rendementsverlies door frictie van de (aangedreven!) aandrijving van een
auto ligt rond de 15%. Vrijloopnaven voorkomen frictie in niet aangedreven
delen. Dat is echt maar een fractie, naar schatting ongever 25 tot 50
Watt. Dus hoeveel bespaar je er nou mee? Als je Series II bijvoorbeeld
ongeveer 50 Kilowatt (50.000 Watt) gebruikt om met ca. 100 km/uur lekker
over de snelweg te karren, besparen vrijloopnaven ongeveer 1/1000ste deel
van die inspanning. Bij 5 km per liter is dat 5 meter per liter, met andere
woorden: Op 1000 liter benzine scheelt het 5 kilometer. Waarom wil iemand
in godsnaam 400 euro voor een set van die dingen betalen?
Een radioantenne, 27mc antenne en een set grotere spiegels veroorzaken
samen meer aerodynamische weerstand dan vrijloopnaven ooit goed kunnen
maken. Sommigen zeggen dat vrijloopnaven betere handelbaarheid opleveren.
Verbeterde handelbaarheid? Van WAT? Van hun mobiele telefoon? Als de voorste
aandrijfas in de normale 4x2 stand losgekoppeld is, hoe kan in vredesnaam
je besturing, of wat dan ook, worden beïnvloed? Er is geen verbinding
met de vooras.
Buiten dat kunnen vrijloopnaven ronduit gevaarlijk zijn, dat is al vaker
bewezen. Stel, je gaat op een Land Rover bijeenkomst een stuk off-road
rijden. Je staat bovenaan een heel lange en steile helling, klaar om af
te dalen. Je vertelt je co-piloot zijn of haar mond te houden en zich
goed vast te houden en je gaat ervoor. Volgens goed gebruik laat je de
auto in 1 laag op de motor afremmen, maar je komt tot de ontdekking dat
een of ander klierig kind een (1) van je vrijloopnaven heeft losgedraaid.
Dan kom je met 100 kilometer per uur beneden aan, waarbij je je auto en
heel wat botten breekt. In een vergelijkbare situatie zag ik ooit een
bestuurder remmen en over de kop vliegen. Hij werd afgevoerd in een lijkenzak.
Series III main page SIII veterans The SIII of Lewis